يکى از روزنامههاى علنى اخيرا اظهار عقيده کرده بود که اکنون موقع پرداختن به "تضاد" (antagonism) منافع طبقات مختلفى که در مقابل استبداد قرار گرفتهاند نيست. اين عقيده تازهاى نيست. ما پيش از اين هم در ستونهاى آسواباژدنيه (Osvobozhdeniye) و روُلوتسيونايا روسيا (Revolutsionnaya Rossiya)، البته هر بار همراه با نوعى ملاحظه و غمض کلام، با اين عقيده برخورد کردهايم. اين طبيعى است که چنين نقطه نظرى در ميان نمايندگان بورژوا- دمکراسى رواج و شيوع داشته باشد، [اما] تا آنجا که به سوسيال دمکراتها مربوط ميشود، آنان در مورد اين مسأله اتفاق نظر کامل دارند: مبارزه مشترک پرولتاريا و بورژوازى عليه استبداد نبايد و نميتواند پرولتاريا را وادار سازد تضاد منافع خود و طبقات صاحب دارايى را فراموش کند. براى دستيابى به تصورى روشن از اين تضاد لازم است تصور روشنى از اختلافات عميق موجود ميان نقطه نظرات جريانهاى [سياسى] مختلف داشت. اين البته بدان معنا نيست که ما بايد توافقهاى موقت با طرفداران ساير جريانان، هم با "انقلابيون سوسياليست" [اس.آرها] و هم با ليبرالها، را رد کنيم؛ کما اينکه کنگره دوم حزب ما نيز آن را براى سوسيال دمکراتها مجاز دانسته است. سوسيال دمکراتها "انقلابيون سوسياليست" را نمايندگان چپترين جناح بورژوا-دمکراسى ما ميدانند. "انقلابيون سوسياليست" وجود چنين نظرى درباره خود را خوش نداشته و آن را تلاش مذبوحانهاى ميدانند که براى خوار و خفيف کردن يک مخالف و زير سؤال کشيدن صميميت و ايمان درست او. واقعيت آن است که اين نظر کوچکترين ربطى به شک و سوء ظن ندارد؛ اين صرفا تعريفى مارکسيستى است از منشاء طبقاتى و جوهر طبقاتى نقطه نظرات "انقلابيون سوسياليست". هر چه "انقلابيون سوسياليست" نقطه نظراتشان را با وضوح و قطعيت بيشترى بيان ميکنند، بر خصلتنمايى مارکسيسم از آنان بيشتر صحه ميگذارند. در اين زمينه پيشنويس برنامه "حزب انقلابيون سوسياليست" را که در شماره ٤٦ روُلوتسيونايا روسيا بچاپ رسيده، بسيار جالب توجه است.
